Thuế giá trị gia tăng (GTGT), thường gọi là VAT, là một trong những nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nước Việt Nam. Đây là loại thuế gián thu, đánh vào phần giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ trong các khâu sản xuất, lưu thông và tiêu dùng. Tại thời điểm tháng 01/2026, hệ thống thuế suất GTGT được quy định chủ yếu bởi Luật Thuế giá trị gia tăng sửa đổi (Luật số 149/2025/QH15 hoặc tương đương từ các sửa đổi năm 2024-2025), có hiệu lực từ năm 2026, kết hợp với Nghị định 174/2025/NĐ-CP về chính sách giảm thuế GTGT 2% từ ngày 01/7/2025 đến hết 31/12/2026. Hiện nay, Việt Nam áp dụng bốn mức thuế suất chính: 0%, 5%, 8% (tạm thời) và 10% (mức chuẩn). Chính sách giảm từ 10% xuống 8% được tiếp tục áp dụng suốt năm 2026 nhằm hỗ trợ phục hồi kinh tế sau các biến động, kích thích tiêu dùng và giảm gánh nặng cho doanh nghiệp, người dân. Đây là biện pháp được Quốc hội thông qua qua Nghị quyết số 204/2025/QH15 và Chính phủ ban hành Nghị định hướng dẫn cụ thể.
1. Các mức thuế suất GTGT hiện hành
-
Thuế suất 0%: Đây là mức thuế suất ưu đãi dành cho hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu, nhằm tăng cường cạnh tranh quốc tế. Cụ thể áp dụng cho: hàng hóa xuất khẩu (bán cho tổ chức, cá nhân nước ngoài, tiêu dùng ngoài Việt Nam hoặc vào khu phi thuế quan); dịch vụ xuất khẩu như vận tải quốc tế, dịch vụ cung ứng cho tổ chức quốc tế, hàng không, hàng hải quốc tế. Doanh nghiệp áp dụng mức 0% vẫn được khấu trừ và hoàn thuế GTGT đầu vào đầy đủ, giúp giảm giá thành sản phẩm xuất khẩu. Đây là cơ chế quan trọng hỗ trợ xuất khẩu, góp phần vào kim ngạch xuất khẩu hàng tỷ USD hàng năm của Việt Nam.
-
Thuế suất 5%: Mức này áp dụng cho các hàng hóa, dịch vụ thiết yếu, liên quan đến an sinh xã hội và phát triển kinh tế cơ bản. Các đối tượng chính bao gồm: nước sạch sinh hoạt; phân bón, thức ăn chăn nuôi, máy móc nông nghiệp; thuốc chữa bệnh, sản phẩm y tế; sản phẩm nông, lâm, thủy sản chưa qua chế biến hoặc chỉ sơ chế thông thường (từ năm 2026, một số chuyển sang không chịu thuế); sách, báo chí, giáo dục; dịch vụ vận tải công cộng. Mức 5% nhằm khuyến khích sản xuất nông nghiệp, đảm bảo giá cả hàng thiết yếu ổn định cho người dân.
>> Tham khảo: Hóa đơn điện tử; Báo giá hóa đơn điện tử.
-
Thuế suất 8% (tạm thời đến hết 31/12/2026): Đây là mức giảm 2% từ mức chuẩn 10%, áp dụng rộng rãi cho hầu hết hàng hóa, dịch vụ đang chịu 10% theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP. Chính sách này được kéo dài từ nửa cuối 2025 sang toàn bộ 2026 để tiếp tục kích thích kinh tế. Các đối tượng hưởng mức 8% bao gồm: thực phẩm chế biến, đồ uống không cồn; sản phẩm công nghiệp nhẹ như dệt may, da giày; dịch vụ lưu trú, ăn uống, du lịch; hàng tiêu dùng hàng ngày; xây dựng hạ tầng (trừ một số trường hợp đặc biệt).
Tuy nhiên, mức 8% không áp dụng cho một số nhóm hàng hóa, dịch vụ sau (vẫn chịu 10% đầy đủ): viễn thông, công nghệ thông tin; hoạt động tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm; kinh doanh bất động sản; khai thác khoáng sản (trừ khai thác than); sản phẩm từ dầu khí, hóa chất cơ bản; sản phẩm chịu thuế tiêu thụ đặc biệt như rượu, bia, thuốc lá, ô tô dưới 24 chỗ; dịch vụ xổ số, cá cược, casino. Việc loại trừ này nhằm đảm bảo nguồn thu từ các lĩnh vực có lợi nhuận cao, đồng thời tránh lạm dụng chính sách giảm thuế.
-
Thuế suất 10%: Đây là mức thuế suất chuẩn, áp dụng cho tất cả hàng hóa, dịch vụ không thuộc các mức 0%, 5% hoặc được giảm về 8%. Sau ngày 31/12/2026, nếu không có nghị định mới, hầu hết các đối tượng hiện chịu 8% sẽ quay về 10%. Mức này bao gồm các dịch vụ cao cấp, hàng hóa xa xỉ và các lĩnh vực bị loại trừ khỏi chính sách giảm thuế nêu trên.
Chính sách thuế suất GTGT năm 2026 thể hiện sự linh hoạt của Nhà nước trong việc hỗ trợ kinh tế. Việc duy trì mức 8% giúp giảm giá bán lẻ khoảng 2%, kích thích tiêu dùng nội địa, đặc biệt trong bối cảnh lạm phát và tăng trưởng kinh tế cần động lực. Đối với doanh nghiệp, mức giảm này làm giảm chi phí đầu ra, tăng lợi nhuận và khả năng cạnh tranh. Theo ước tính từ các chuyên gia, chính sách giảm 2% có thể góp phần tăng GDP khoảng 0.5-1% và hỗ trợ hàng triệu hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ.
>> Tham khảo: Chính thức ban hành Thông tư 152/2025/TT-BTC: Hướng dẫn chế độ kế toán mới cho hộ kinh doanh.
Tuy nhiên, việc áp dụng cần tuân thủ nghiêm ngặt: Doanh nghiệp phải kê khai riêng hàng hóa chịu 8% và 10% trên hóa đơn điện tử, tránh lẫn lộn để không bị truy thu thuế. Cơ quan thuế cũng tăng cường kiểm tra, hướng dẫn để đảm bảo minh bạch.
2. Miễn thuế GTGT với đối tượng nào?

Trong hệ thống thuế Việt Nam, miễn thuế GTGT thường được hiểu là các đối tượng không chịu thuế GTGT, nghĩa là hàng hóa, dịch vụ không thuộc phạm vi chịu thuế theo quy định pháp luật.
Khác với thuế suất 0% (vẫn kê khai, được khấu trừ và hoàn thuế), đối tượng không chịu thuế GTGT không phải kê khai, tính nộp thuế ở khâu đầu ra, nhưng doanh nghiệp vẫn được khấu trừ thuế đầu vào nếu áp dụng phương pháp khấu trừ. Quy định này nhằm hỗ trợ các lĩnh vực thiết yếu, khuyến khích sản xuất nông nghiệp, giáo dục, y tế và các hoạt động xã hội.
>> Tham khảo: Tra cứu hóa đơn; Tra cứu hóa đơn điện tử.
Tại thời điểm tháng 01/2026, các đối tượng không chịu thuế GTGT được quy định chi tiết tại Luật Thuế giá trị gia tăng sửa đổi năm 2025 (Luật số 149/2025/QH15) và Nghị định 359/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 181/2025/NĐ-CP.
Một trong những thay đổi lớn nhất là mở rộng diện không chịu thuế cho sản phẩm nông, lâm, thủy sản chưa chế biến thành sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường (như làm sạch, phơi sấy, phân loại, đông lạnh).
Trước năm 2026, các sản phẩm này thường chịu thuế 5% ở khâu thương mại nội địa, gây khó khăn cho doanh nghiệp xuất khẩu khi hoàn thuế.
Từ năm 2026, toàn bộ khâu kinh doanh (từ nông dân đến doanh nghiệp) đều không chịu thuế GTGT, giúp đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí và thúc đẩy xuất khẩu nông sản – ngành mũi nhọn của Việt Nam.
>> Tham khảo: Tổng hợp quy định mới nhất về xuất nhập khẩu.
Ngoài ra, còn nhiều nhóm đối tượng khác không chịu thuế GTGT, bao gồm:
- Giống cây trồng, giống vật nuôi;
- Dịch vụ tưới tiêu, thủy lợi; dịch vụ cơ bản phục vụ nông nghiệp như cày xới, nạo vét kênh mương;
- Sản phẩm muối từ thiên nhiên;
- Nhà ở thuộc sở hữu nhà nước bán cho người thuê;
- Chuyển quyền sử dụng đất;
- Dịch vụ tài chính như tín dụng, chứng khoán phái sinh, bán tài sản bảo đảm;
- Dịch vụ y tế, giáo dục, đào tạo nghề;
- Dịch vụ văn hóa, thể thao, phát thanh truyền hình công cộng;
- In ấn, xuất bản sách báo, ấn phẩm tuyên truyền;
- Vận tải công cộng bằng xe buýt, xe điện;
- Hàng hóa viện trợ nhân đạo, quà tặng phi mậu dịch trong định mức;
- Hàng hóa chuyển khẩu, quá cảnh;
- Vàng chưa gia công thành phẩm mỹ nghệ;
- Công trình xây dựng ở nước ngoài hoặc khu phi thuế quan.
Theo các nguồn tổng hợp, có khoảng 16-27 đối tượng cụ thể tùy theo cách phân loại, nhưng trọng tâm là hỗ trợ an sinh xã hội và sản xuất cơ bản.
>> Tham khảo: Bỏ thuế khoán, VCCI đề xuất mốc 3 tỷ đồng khi áp dụng hóa đơn điện tử.
Ý nghĩa của chính sách miễn thuế GTGT là rất lớn. Đối với nông nghiệp, việc miễn thuế giúp nông dân và doanh nghiệp giảm gánh nặng, tăng liên kết chuỗi giá trị, đồng thời khai thông dòng vốn hoàn thuế trước đây bị “nghẽn”. Với hộ kinh doanh, cá nhân có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm (tăng từ 200 triệu trước đây), được miễn nộp thuế GTGT, khuyến khích kinh doanh nhỏ lẻ. Trong lĩnh vực y tế và giáo dục, miễn thuế đảm bảo giá dịch vụ ổn định, dễ tiếp cận cho người dân.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lưu ý: Nếu chỉ kinh doanh hàng hóa, dịch vụ không chịu thuế thì không phải kê khai nộp thuế GTGT, nhưng nếu kết hợp với hoạt động chịu thuế thì phải kê khai riêng. Cơ quan thuế cũng tăng cường hướng dẫn để tránh lạm dụng chính sách.
Kết luận
Ngoài ra, nếu quý doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp phần mềm hóa đơn điện tử đáp ứng đầy đủ quy định, xin vui lòng liên hệ E-invoice để nhận được tư vấn:
CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN
- Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
- Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
- Tel : 024.37545222
- Fax: 024.37545223
- Website: https://einvoice.vn/
Để lại một phản hồi