Hóa đơn thương mại điện tử (thường gọi tắt là hóa đơn TMĐT) là một trong những điểm mới quan trọng trong hệ thống hóa đơn điện tử (HĐĐT) tại Việt Nam. Đây là loại hóa đơn được thiết kế đặc biệt để phục vụ hoạt động xuất khẩu hàng hóa, cung cấp dịch vụ xuyên biên giới và các giao dịch trên nền tảng thương mại điện tử. Với sự bùng nổ của kinh tế số, hóa đơn TMĐT giúp quản lý thuế minh bạch, hỗ trợ doanh nghiệp hội nhập quốc tế và giảm thủ tục hành chính.
1. Khái niệm và cơ sở pháp lý
Theo khoản 2a Điều 8 Nghị định 123/2020/NĐ-CP (bổ sung bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP ngày 20/3/2025, hiệu lực từ 01/6/2025), hóa đơn thương mại điện tử là hóa đơn áp dụng đối với tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân (người xuất khẩu) có hoạt động xuất khẩu hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ ra nước ngoài, mà người xuất khẩu đáp ứng điều kiện chuyển dữ liệu hóa đơn bằng phương thức điện tử đến cơ quan thuế.
Hóa đơn này phải tuân thủ đầy đủ nội dung theo Điều 10 và định dạng chuẩn XML theo Điều 12 Nghị định 123/2020/NĐ-CP (sửa đổi). Nó được coi là phiên bản số hóa của hóa đơn thương mại theo thông lệ quốc tế, đồng thời là chứng từ thuế hợp lệ theo pháp luật Việt Nam.
Cơ sở pháp lý chính:
- Nghị định 123/2020/NĐ-CP (nền tảng).
- Nghị định 70/2025/NĐ-CP (bổ sung quy định cụ thể về hóa đơn TMĐT).
- Thông tư 32/2025/TT-BTC (hướng dẫn chi tiết).
- Luật Quản lý thuế 2025 (hiệu lực từ 01/01/2026).
- Các dự thảo nghị định mới năm 2026 về quản lý TMĐT và sàn giao dịch.
Từ năm 2026, ký hiệu hóa đơn TMĐT thường chứa chữ “X” (ví dụ: 26X…), giúp phân biệt rõ ràng với các loại hóa đơn khác.
>> Tham khảo: Các loại rào cản phi thuế quan trong thương mại quốc tế.
2. Đối tượng áp dụng và trường hợp đặc thù
Hóa đơn TMĐT chủ yếu áp dụng cho:
- Doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa (bao gồm gia công xuất khẩu).
- Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ ra nước ngoài (dịch vụ TMĐT, logistics, phần mềm…).
- Nhà cung cấp nước ngoài tham gia TMĐT tại Việt Nam (theo quy định về thuế nhà thầu).
- Sàn TMĐT (Shopee, Lazada, Tiki…) khi phải lập hóa đơn cho người mua theo yêu cầu hoặc theo quy định khấu trừ thuế thay.
Đặc biệt, theo dự thảo nghị định năm 2026:
- Hộ kinh doanh, cá nhân bán hàng trên sàn TMĐT có chức năng thanh toán: Nếu sàn đã khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay theo từng giao dịch thì không phải lập hóa đơn (trừ trường hợp người mua yêu cầu, lúc đó sàn chịu trách nhiệm lập và giao hóa đơn TMĐT).
- Hóa đơn từ máy tính tiền không áp dụng cho hoạt động trên nền tảng TMĐT hoặc nền tảng số.
>> Tham khảo: Báo giá hóa đơn điện tử; Tra cứu hóa đơn điện tử.
3. Nội dung bắt buộc trên hóa đơn thương mại điện tử
Hóa đơn TMĐT phải đảm bảo đầy đủ các tiêu thức theo quy định chung của hóa đơn điện tử, đồng thời bổ sung một số thông tin đặc thù:
- Tên hóa đơn, ký hiệu (có chữ X cho TMĐT), số hóa đơn.
- Thông tin người bán/người mua (tên, địa chỉ, MST hoặc số định danh, thông tin ngân hàng quốc tế nếu cần).
- Tên hàng hóa/dịch vụ, đơn vị tính, số lượng, đơn giá, thành tiền.
- Thuế suất, tiền thuế, tổng thanh toán (có thể theo ngoại tệ quy đổi).
- Thời điểm lập, chữ ký số của người bán.
- Mã của cơ quan thuế (nếu áp dụng).
- Thông tin bổ sung: Mã HS code (hài quan), Incoterms, số vận đơn, thông tin xuất khẩu, người gửi/nhận…
Hóa đơn phải được lập dưới dạng dữ liệu điện tử, có khả năng tra cứu, in chuyển đổi khi cần.
>> Tham khảo: Hộ kinh doanh doanh thu dưới 500 triệu/năm: Hướng dẫn mới về chính sách thuế và quản lý.
Thời điểm lập:
- Xuất khẩu hàng hóa: Do người bán tự xác định, chậm nhất ngày làm việc tiếp theo sau ngày thông quan hải quan.
- Dịch vụ TMĐT: Theo thời điểm hoàn thành dịch vụ hoặc theo thông lệ quốc tế (ví dụ vận tải hàng không có thể chậm nhất 05 ngày).
4. Quy trình triển khai và truyền dữ liệu
Doanh nghiệp cần:
- Đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử với cơ quan thuế (qua etax.gdt.gov.vn hoặc nhà cung cấp).
- Sử dụng chữ ký số và phần mềm đạt chuẩn (E-invoice, MISA, VNPT…).
- Lập hóa đơn → Ký số → Truyền dữ liệu cho cơ quan thuế và người mua.
- Lưu trữ điện tử tối thiểu 10 năm.
Đối với sàn TMĐT lớn, trách nhiệm truyền dữ liệu và khấu trừ thuế được siết chặt hơn theo Luật Quản lý thuế 2025 và các nghị định hướng dẫn.
>> Tham khảo: Hướng dẫn các bước đơn giản để hộ kinh doanh triển khai hóa đơn điện tử.
5. Lợi ích và thách thức
Lợi ích:
- Giảm chi phí in ấn, lưu trữ, vận chuyển chứng từ.
- Tăng tốc độ thanh toán quốc tế, hỗ trợ hoàn thuế GTGT xuất khẩu nhanh chóng.
- Minh bạch dữ liệu, giảm gian lận, dễ dàng kiểm tra hải quan và thuế.
- Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ tham gia xuất khẩu và TMĐT xuyên biên giới.
- Tích hợp với hệ thống quản trị doanh nghiệp (ERP), tự động hóa quy trình.
Thách thức:
- Yêu cầu hạ tầng công nghệ và kỹ năng số.
- Phối hợp giữa người bán, sàn TMĐT, hải quan và thuế.
- Quản lý hóa đơn với người mua nước ngoài (ngôn ngữ, tiền tệ, quy định pháp lý quốc tế).
- HKD bán trên sàn cần theo dõi doanh thu để tuân thủ ngưỡng bắt buộc từ 2026.
>> Tham khảo: Nội dung bắt buộc trên hóa đơn điện tử mà hộ kinh doanh cần lưu ý.
Doanh nghiệp nên chọn nhà cung cấp hóa đơn điện tử uy tín đã kết nối trực tiếp với Tổng cục Thuế. Thường xuyên cập nhật quy định mới trên gdt.gov.vn hoặc einvoice.vn. Đối với hoạt động TMĐT, tích hợp API giữa hệ thống bán hàng và phần mềm hóa đơn để tự động hóa.
Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh, hóa đơn thương mại điện tử không chỉ là nghĩa vụ tuân thủ mà còn là công cụ cạnh tranh, giúp doanh nghiệp Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Kết luận
Hóa đơn thương mại điện tử đánh dấu bước tiến quan trọng trong cải cách thuế và chuyển đổi số. Từ hiệu lực của Nghị định 70/2025 và các quy định 2026, việc áp dụng đúng sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho doanh nghiệp, sàn TMĐT và nền kinh tế. Các tổ chức, cá nhân kinh doanh cần chủ động nghiên cứu, đào tạo nhân sự và đầu tư công nghệ để sẵn sàng thích ứng.
Ngoài ra, nếu quý doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp phần mềm hóa đơn điện tử đáp ứng đầy đủ quy định, xin vui lòng liên hệ E-invoice để nhận được tư vấn:
CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN
- Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
- Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
- Tel : 024.37545222
- Fax: 024.37545223
- Website: https://einvoice.vn/
Để lại một phản hồi