Nghị định số 255/2026/NĐ-CP quy định về quản lý thuế đối với các giao dịch liên kết, là một trong những văn bản doanh nghiệp có hoạt động giao dịch với các bên liên kết cần đặc biệt lưu ý trong năm 2026. Các quy định về giao dịch liên kết có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định đúng nghĩa vụ thuế, tăng tính minh bạch trong hoạt động của doanh nghiệp và hạn chế tình trạng chuyển giá. Việc nắm rõ phạm vi giao dịch liên kết, nguyên tắc xác định giá, nghĩa vụ kê khai và hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết giúp doanh nghiệp chủ động phòng ngừa rủi ro khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra.
>> Tham khảo: Hồ sơ quyết toán thuế hộ kinh doanh gồm những gì?
1. Nghị định 255/2026/NĐ-CP quy định vấn đề gì?
Nghị định 255/2026/NĐ-CP tập trung vào quản lý thuế đối với người nộp thuế có phát sinh giao dịch liên kết. Trọng tâm của chính sách là bảo đảm các giao dịch giữa những bên có quan hệ liên kết được xác định theo nguyên tắc phù hợp với điều kiện thị trường và giao dịch giữa các bên độc lập.
Các quy định về giao dịch liên kết đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp thuộc tập đoàn, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp có quan hệ sở hữu chéo hoặc doanh nghiệp thường xuyên phát sinh các giao dịch tài chính, dịch vụ và thương mại với bên liên kết.
Thông qua cơ chế kê khai, cung cấp thông tin và lập hồ sơ, cơ quan thuế có thêm cơ sở đánh giá liệu lợi nhuận và chi phí của doanh nghiệp có được phân bổ phù hợp hay không.
>> Tham khảo: Hóa đơn điện tử; Báo giá hóa đơn điện tử.
2. Giao dịch liên kết được hiểu như thế nào?
Giao dịch liên kết về cơ bản là các giao dịch phát sinh giữa những bên có quan hệ liên kết. Quan hệ này có thể được hình thành thông qua sở hữu vốn, quyền kiểm soát, điều hành hoặc các mối quan hệ kinh tế khác theo quy định pháp luật thuế.
Các giao dịch thường gặp có thể bao gồm:
- Mua bán hàng hóa giữa các bên liên kết;
- Cung cấp hoặc sử dụng dịch vụ;
- Vay, cho vay và các giao dịch tài chính;
- Chuyển nhượng tài sản;
- Chuyển giao công nghệ;
- Chuyển nhượng hoặc sử dụng quyền sở hữu trí tuệ;
- Phân bổ chi phí giữa các thành viên trong cùng tập đoàn;
- Các giao dịch khác thuộc phạm vi điều chỉnh.
Do đó, doanh nghiệp không nên chỉ xem xét giao dịch mua bán hàng hóa khi rà soát giao dịch liên kết mà cần đánh giá toàn bộ các giao dịch phát sinh với bên có quan hệ liên kết.
>> Tham khảo: Hóa đơn GTGT là gì? Cập nhật quy định mới nhất năm 2026.
3. Nguyên tắc xác định giá giao dịch liên kết
Một trong những nội dung cốt lõi của quản lý giao dịch liên kết là nguyên tắc giao dịch độc lập.
Theo nguyên tắc này, điều kiện và mức giá của giao dịch liên kết cần được xem xét trên cơ sở tương đồng với điều kiện và mức giá có thể được áp dụng giữa các bên độc lập trong những điều kiện tương đương.
Việc áp dụng nguyên tắc giao dịch độc lập nhằm hạn chế tình trạng doanh nghiệp cố tình điều chỉnh giá mua, giá bán, chi phí dịch vụ hoặc chi phí tài chính giữa các bên liên kết để chuyển lợi nhuận từ nơi có nghĩa vụ thuế cao sang nơi có nghĩa vụ thuế thấp hơn.
Khi xem xét giao dịch, doanh nghiệp cần quan tâm đến chức năng thực hiện, tài sản sử dụng và rủi ro mà mỗi bên chịu trong giao dịch. Đây cũng là cơ sở quan trọng để lựa chọn phương pháp xác định giá phù hợp.
>> Tham khảo: Tra cứu hóa đơn; Tra cứu hóa đơn điện tử.
4. Phương pháp xác định giá giao dịch liên kết
Tùy từng loại giao dịch và dữ liệu có thể thu thập, doanh nghiệp có thể phải áp dụng phương pháp xác định giá phù hợp với bản chất giao dịch.
Các phương pháp thường được sử dụng trong quản lý giá giao dịch liên kết gồm:
- Phương pháp so sánh giá giao dịch độc lập: so sánh mức giá của giao dịch liên kết với mức giá của giao dịch tương đương giữa các bên độc lập.
- Phương pháp giá bán lại: thường được sử dụng trong trường hợp doanh nghiệp mua hàng từ bên liên kết rồi bán lại cho bên độc lập.
- Phương pháp giá vốn cộng lãi: xác định mức giá dựa trên chi phí thực tế và tỷ suất lợi nhuận phù hợp.
- Phương pháp so sánh tỷ suất lợi nhuận: đánh giá mức lợi nhuận của doanh nghiệp trong giao dịch liên kết dựa trên các chỉ tiêu lợi nhuận có thể so sánh với doanh nghiệp độc lập.
- Phương pháp phân bổ lợi nhuận: xem xét tổng lợi nhuận của các bên liên quan và phân bổ dựa trên chức năng, tài sản, rủi ro và đóng góp của từng bên.
Việc lựa chọn phương pháp không nên thực hiện máy móc mà cần căn cứ vào đặc điểm của từng giao dịch và khả năng thu thập dữ liệu so sánh.
5. Nghĩa vụ kê khai giao dịch liên kết
Doanh nghiệp phát sinh giao dịch liên kết cần xác định mình có thuộc trường hợp phải kê khai thông tin giao dịch liên kết hay không.
Thông tin kê khai có thể bao gồm các nội dung liên quan đến:
- Quan hệ liên kết;
- Loại hình giao dịch;
- Giá trị giao dịch;
- Đối tượng giao dịch;
- Phương pháp xác định giá;
- Các thông tin cần thiết khác phục vụ quản lý thuế.
Doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực và đầy đủ của thông tin đã kê khai.
Đây là điểm doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý bởi việc kê khai thiếu hoặc không chính xác có thể làm phát sinh rủi ro trong quá trình thanh tra, kiểm tra thuế.
>> Tham khảo: Tờ khai thuế là gì? Hướng dẫn kê khai.
6. Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết
Bên cạnh nghĩa vụ kê khai, doanh nghiệp thuộc diện áp dụng phải chuẩn bị và lưu giữ hồ sơ chứng minh cơ sở xác định giá giao dịch liên kết.
Hồ sơ thường tập trung vào ba nhóm tài liệu quan trọng:
- Hồ sơ quốc gia (Local File): phản ánh hoạt động kinh doanh, giao dịch liên kết và phương pháp xác định giá của doanh nghiệp tại Việt Nam.
- Hồ sơ thông tin tập đoàn (Master File): cung cấp thông tin tổng quan về tập đoàn và chính sách giá giao dịch liên kết.
- Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR): áp dụng đối với các trường hợp thuộc phạm vi quy định.
Doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị hồ sơ thay vì chờ đến khi cơ quan thuế yêu cầu mới thực hiện. Các tài liệu chứng minh về giá, hợp đồng, chức năng của các bên và dữ liệu so sánh có thể đóng vai trò quan trọng khi giải trình.
7. Trường hợp được miễn hoặc áp dụng cơ chế đơn giản hóa
Không phải mọi doanh nghiệp có giao dịch liên kết đều phải thực hiện đầy đủ tất cả các nghĩa vụ về hồ sơ.
Pháp luật thuế có quy định các trường hợp được miễn kê khai, miễn lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết hoặc áp dụng cơ chế đơn giản hóa nếu đáp ứng điều kiện tương ứng.
Do đó, doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ điều kiện áp dụng trước khi kết luận mình thuộc diện miễn. Việc doanh nghiệp có doanh thu hoặc giá trị giao dịch ở mức nhất định chưa đủ để tự động kết luận được miễn nghĩa vụ; cần đối chiếu đồng thời với các tiêu chí cụ thể của pháp luật.
>> Tham khảo: Trọn bộ hồ sơ khai thuế theo Thông tư 89/2026/TT-BTC mới nhất – Kèm biểu mẫu tải về.
8. Tăng cường kiểm soát hành vi chuyển giá
Một mục tiêu quan trọng của quản lý giao dịch liên kết là chống chuyển giá và bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước.
Cơ quan thuế có thể sử dụng thông tin kê khai, hồ sơ giao dịch liên kết, dữ liệu so sánh và các thông tin thu thập được để đánh giá mức độ phù hợp của giao dịch.
Trong trường hợp có căn cứ cho thấy doanh nghiệp xác định giá không phù hợp với nguyên tắc giao dịch độc lập và làm thay đổi thu nhập chịu thuế, cơ quan thuế có thể thực hiện các biện pháp xử lý theo quy định pháp luật về quản lý thuế.
9. Doanh nghiệp cần làm gì?
Để hạn chế rủi ro, doanh nghiệp nên thực hiện rà soát theo các bước:
- Bước 1: Xác định toàn bộ bên có quan hệ liên kết.
- Bước 2: Lập danh sách toàn bộ giao dịch phát sinh với các bên liên kết trong kỳ tính thuế.
- Bước 3: Phân loại giao dịch theo nhóm hàng hóa, dịch vụ, tài chính, bản quyền, tài sản và các giao dịch khác.
- Bước 4: Đánh giá phương pháp xác định giá và dữ liệu so sánh.
- Bước 5: Kiểm tra điều kiện miễn hoặc đơn giản hóa nghĩa vụ kê khai, lập hồ sơ.
- Bước 6: Chuẩn bị và lưu giữ đầy đủ tài liệu chứng minh.
Kết luận
Nghị định 255/2026/NĐ-CP về quản lý thuế đối với giao dịch liên kết đặt yêu cầu doanh nghiệp phải chủ động hơn trong việc xác định quan hệ liên kết, nhận diện giao dịch, xác định giá, kê khai và chuẩn bị hồ sơ.
Đặc biệt, các doanh nghiệp thuộc tập đoàn hoặc thường xuyên giao dịch với công ty mẹ, công ty con, doanh nghiệp có cùng chủ sở hữu hay các bên có quan hệ liên kết cần rà soát chính sách giá và hồ sơ ngay từ đầu kỳ. Việc chuẩn bị đầy đủ tài liệu không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định mà còn tạo cơ sở giải trình khi cơ quan thuế tiến hành thanh tra, kiểm tra.
Lưu ý: Khi áp dụng thực tế, doanh nghiệp cần đối chiếu toàn văn Nghị định 255/2026/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn liên quan để xác định chính xác điều kiện kê khai, miễn lập hồ sơ, thời hạn và các ngưỡng áp dụng tương ứng; không nên chỉ dựa trên phần tóm tắt để xác định nghĩa vụ thuế cụ thể.
Ngoài ra, nếu quý doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp phần mềm hóa đơn điện tử đáp ứng đầy đủ quy định, xin vui lòng liên hệ E-invoice để nhận được tư vấn:
CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN
- Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
- Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
- Tel : 024.37545222
- Fax: 024.37545223
- Website: https://einvoice.vn/
Để lại một phản hồi